ارزیابی اثربخشی مداخله METRA+ بر سلامت روان و عملکرد اجتماعی نوجوانان پناهنده افغان در پاکستان: یک مطالعه مقدماتی

چکیده

زمینه: نوجوانان افغان طی دهه‌ها جنگ، آوارگی و محدودیت در دسترسی به خدمات سلامت روان با چالش‌های جدی روبه‌رو بوده‌اند. برنامه «آموزش حافظه برای بهبودی نوجوانان پلاس» (METRA+) به‌عنوان یک مداخله کوتاه‌مدت، فرهنگ‌محور و قابل اجرا در محیط‌های کم‌منابع طراحی شده است تا به کاهش علائم استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی و مشکلات عملکرد اجتماعی کمک کند. هدف این مطالعه، بررسی امکان‌پذیری و اثربخشی اولیه این مداخله در میان نوجوانان پناهنده افغان در پاکستان بود.

روش: در این مطالعه مقدماتی، ۴۱ نوجوان پناهنده افغان (۲۷ دختر و ۱۴ پسر، با میانگین سنی ۱۵٫۴ سال) در یک برنامه ۱۳ جلسه‌ای METRA+ شرکت کردند. این برنامه سه مؤلفه اصلی را دربر می‌گرفت: ارتباط شفقت‌محور، آموزش اختصاصی‌سازی حافظه و مواجهه نوشتاری با تجربیات دشوار. علائم استرس پس از سانحه، افسردگی، اضطراب و عملکرد اجتماعی در چند مرحله از جمله پیش از مداخله، پس از هر ماژول و دو ماه پس از پایان برنامه ارزیابی شد. همچنین گروه‌های متمرکز برای بررسی تجربه شرکت‌کنندگان و تسهیل‌گران برگزار شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که علائم استرس پس از سانحه، افسردگی و اضطراب به‌طور معناداری کاهش یافت و این بهبودها در پیگیری دو ماهه نیز حفظ شد. اگرچه تغییرات کمی در مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی از نظر آماری معنادار نبود، یافته‌های کیفی نشان داد که شرکت‌کنندگان بهبودهایی در تنظیم هیجانات، احساس خودکارآمدی، همدلی، انگیزه تحصیلی و پردازش سالم‌تر

خاطرات آسیب‌زا تجربه کرده‌اند. نوجوانان و تسهیل‌گران رضایت بالایی از برنامه گزارش کردند و آن را از نظر فرهنگی مناسب و قابل پذیرش دانستند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که METRA+ یک مداخله عملی، قابل‌پذیرش و امیدوارکننده برای ارتقای سلامت روان و بهزیستی روانی ـ اجتماعی نوجوانان پناهنده افغان است. این نتایج از ظرفیت مداخلات مبتنی بر حافظه و شفقت برای کمک به نوجوانان در شرایط بشردوستانه و محیط‌های کم‌منابع حمایت می‌کند. انجام پژوهش‌های بزرگ‌تر و کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده برای تأیید این یافته‌ها توصیه می‌شود.

ثبت کارآزمایی بالینی:Australian New Zealand Clinical Trials Registry (ACTRN12624001453572)

منبع:European Journal of Psychotraumatology (2026)

DOI: 10.1080/20008066.2026.2650894