درمان متمرکز بر حافظه؛ مسیری از تروما به سوی رشد

درمان متمرکز بر حافظه (Memory-Focused Therapy: MFT) یک مداخله روان‌شناختی تلفیقی است که با هدف کاهش علائم تروما، پریشانی هیجانی و الگوهای شناختی ناسازگارانه در میان نوجوانان افغان آسیب‌دیده از جنگ و خشونت‌های تروریستی طراحی شده است.

این رویکرد با بهره‌گیری از یافته‌های پژوهشی در حوزه حافظه، تروما، تنظیم هیجانات و رشد پس از سانحه، به نوجوانان کمک می‌کند تا تجربه‌های دشوار زندگی خود را بهتر پردازش کرده، معنا و انسجام بیشتری در روایت زندگی خود ایجاد کنند و مسیر بهبودی و رشد را دنبال نمایند.

یافته‌های اولیه پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اجرای MFT با کاهش معنادار علائم استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی و اضطراب، و همچنین افزایش تاب‌آوری و رشد پس از سانحه همراه بوده است. این نتایج نشان می‌دهد که درمان متمرکز بر حافظه می‌تواند به عنوان یک مداخله عملی، فرهنگ‌محور و قابل اجرا برای نوجوانان آسیب‌دیده از جنگ و بحران در محیط‌های بشردوستانه مورد استفاده قرار گیرد.

یافته‌های یک مطالعه مقدماتی

نوجوانان افغانی که در معرض جنگ، خشونت‌های تروریستی و رویدادهای آسیب‌زا قرار گرفته‌اند، اغلب با سطوح بالایی از استرس پس از سانحه (PTSD)، افسردگی، اضطراب و احساس ناامیدی مواجه هستند. این مطالعه مقدماتی با هدف ارزیابی اثربخشی «درمان متمرکز بر حافظه» (Memory-Focused Therapy: MFT) انجام شد؛ یک مداخله روان‌شناختی تلفیقی که برای کمک به پردازش خاطرات زندگی، تنظیم هیجانات و تقویت رشد آینده‌نگر در نوجوانان آسیب‌دیده از حمله به مرکز آموزشی کاج در کابل طراحی شده است.

نتایج حاصل از ۱۲ جلسه گروهی ساختاریافته نشان داد که شرکت‌کنندگان کاهش معناداری در علائم استرس پس از سانحه، افسردگی، اضطراب، استرس، اجتناب شناختی و هم‌آمیختگی شناختی (Cognitive Fusion) تجربه کردند. همچنین میزان تاب‌آوری و رشد پس از سانحه در آنان به‌طور معناداری افزایش یافت.

یافته‌های کیفی نیز نشان داد که این مداخله به بهبود پردازش هیجانی، معناجویی، روابط بین‌فردی و امید و جهت‌گیری نسبت به آینده کمک کرده است.

در مجموع، نتایج این پژوهش شواهد اولیه‌ای ارائه می‌دهد که درمان متمرکز بر حافظه (MFT) می‌تواند یک مداخله عملی، فرهنگ‌محور و امیدوارکننده برای حمایت از نوجوانان آسیب‌دیده از تروما در شرایط بشردوستانه و محیط‌های متأثر از جنگ و بحران باشد.